Nụ cười trên ban công của Tổng thống Mỹ Bill Clinton

Ngày 11-11-1991: Chính phủ Hoa Kỳ chính thức cho phép khách du lịch, cựu chiến binh, nhà báo, doanh nhân Hoa Kỳ thăm Việt Nam.

Ngày 14-12-1992: Tổng thống Hoa Kỳ George H. W. Bush cho phép các công ty Hoa Kỳ có thể mở văn phòng đại diện tại Việt Nam và ký các hợp đồng sau khi lệnh cấm vận thương mại được bãi bỏ.

Sau một chuyến thăm Việt Nam vào tháng 4-1993, khi quay về Mỹ, Tướng John Vessey soạn thảo báo cáo gửi Tổng thống Mỹ B.Clinton, đồng thời trả lời báo chí Mỹ cho biết đã đạt được những tiến bộ quan trọng trong hợp tác giải quyết vấn đề MIA với Việt Nam.

Hơn hai tháng sau, ngày 1-7-1993, Mỹ quyết định từ bỏ những hạn chế Việt Nam giải quyết vấn đề nợ cũ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Tổng thống Hoa Kỳ B.Clinton ủy quyền cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế tái tài trợ cho Việt Nam số tiền 140 triệu USD, mở đường cho việc các Tổ chức quốc tế như Ngân hàng thế giới WB, Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF hỗ trợ tài chính cho Việt Nam.

Ngày 3-2-1994, Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton thông báo quyết định bãi bỏ lệnh cấm vận thương mại đối với Việt Nam. Gần một năm sau, ngày 28-1-1995, hai nước thống nhất mở Văn phòng liên lạc ở mỗi bên.

Bước cuối cùng của quá trình bình hóa quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chính thức diễn ra vào ngày 11-7-1995, khi Tổng thống Hoa Kỳ B.Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Luôn có một quá trình diễn ra song song trong suốt lộ trình bình thường hóa quan hệ Việt-Mỹ ấy, đó là hợp tác giữa hai bên trong các vấn đề nhân đạo.

Bản chất của sự hợp tác nằm ở các hành động cụ thể chứ không phải ở các phát biểu của các nhà ngoại giao hay những văn kiện chung chung. Điều này đúng với hợp tác Việt-Mỹ trong thời kỳ đầu sau bình thường hóa quan hệ. Trong khi phía Việt Nam đơn phương nỗ lực giải quyết vấn đề MIA của Mỹ thì ngày 19-6-2000, Hoa Kỳ cam kết viện trợ nhân đạo trị giá 1,7 triệu USD giúp Việt Nam tìm kiếm và phá hủy bom mìn còn sót lại sau chiến tranh.

Đúng bốn tháng sau, từ 16 đến 19-11-2000, ông B.Clinton, người đã ký quyết định bỏ cấm vận thương mại rồi sau đó thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, đặt chân tới Hà Nội, trở thành Tổng thống Mỹ đầu tiên tới Việt Nam sau năm 1975.

Trong bốn ngày ở Hà Nội, ngoài các cuộc gặp gỡ chính thức với quan chức Việt Nam, ông B.Clinton nói chuyện với sinh viên trường Đại học Quốc gia, đứng trên ban công một tòa nhà trên phố Quốc Tử giám với nụ cười tươi, với sang bắt tay những người Việt trẻ tuổi đứng ở ban công bên cạnh. Ông B.Clinton đã tự mình cảm nhận được sự thân thiện của người dân nơi đây đối với ông, tận mắt chứng kiến một Việt Nam đang đổi thay.

Việt Nam, đến thời điểm những năm 2000, là một đất nước chứ không phải là một cuộc chiến tranh, như vẫn thường thấy trong ký ức của bao cựu binh, các doanh nhân và chính khách Hoa Kỳ./.